معرفی پدیده اعتصاب شناختی و تاثیر آن بر بهره وری نیروی انسانی

پدیدهٔ اعتصاب شناختی،پاسخ طبیعی و سازگارانه مغز به شرایط طولانی مدت تلاش بدون پاداش کافی است.

این پدیده، که گاهی با عنوان خروج آرام از تلاش شناخته می شود، ریشه در سازوکارهای عصبی دارد که مغز برای حفظ انرژی و جلوگیری از رنج بیهوده به کار می گیرد.

مغز انسان همواره در حال محاسبهٔ «ارزش تلاش» است. نظام پاداش دهی مغز،عمدتاً از راه آزادسازی ماده ای شیمیایی به نام دوپامین در نواحی خاصی مانند هستهٔ مرکزی و بخش پیشین قشر مغز عمل می کند.

هنگامی که تلاشی (مانند کار سخت) به پاداش واقعی (مانند افزایش حقوق، قدردانی یا پیشرفت)منجر شود، دوپامین ترشح می‌گردد و این پیام انگیزه را تقویت می کند: «این تلاش سودمند است، ادامه بده».

 

اما هنگامی که تلاش‌های پی درپی بدون پاداش کافی تکرار شود ( مانند وضعیت تورم پایدار که ارزش واقعی دستمزد را کاهش می دهد ) مغز این الگو را شناسایی می کند. این موقعیت شبیه به الگوی «عدم تعادل میان تلاش و پاداش» است، جایی که هزینهٔ انرژی ذهنی بالا می رود ولی بازده واقعی اندک است.

 

یافته‌های علوم اعصاب نشان می دهد که مغز در چنین شرایطی، به عنوان مکانیسمی حفاظتی، خود را تنظیم می‌کند:

کاهش پیام‌های انگیزشی: تکرار تلاش بی‌نتیجه، حساسیت مسیرهای دوپامین را کم می کند. مواد شیمیایی دیگری که دوپامین را مهار می کنند فعال می شوند و انگیزه را محدود می سازند. این وضعیت شبیه به پدیدهٔ «ناتوانی آموخته شده» است. مغز می آموزد که کنترل واقعی در دست نیست و تلاش بیشتر تنها رنج می آفریند.

فعال شدن مسیرهای تنش: تنش پایدار،محور تنظیم کنندهٔ تنش (شامل بخشهایی از مغز مانند هیپوتالاموس، غدهٔ هیپوفیز و غدد فوقکلیوی) را بیش از حد فعال می کند و نواحی مرتبط با ترس را تقویت می نماید، در حالی که بخش مسئول برنامه ریزی و تصمیم گیری تضعیف می‌شود.

صرفه‌جویی در انرژی: مغز انرژی شناختی را برای فعالیت های بی فایده صرف نمی کند. نتیجه آن، کاهش انگیزه،کنار گذاشتن برنامه ریزی درازمدت و محدود کردن رفتار به حداقلِ ضروری برای ادامهٔ حیات.

در حقیقت، اعتصاب شناختی نه نشانهٔ تنبلی بلکه تصمیمی منطقی در سطح عصبی است. مغز محاسبه می کند که «تلاش بیشتر ارزش ندارد» و انرژی را ذخیره می کند تا از فرسودگی کامل جلوگیری نماید.

هنگامی که تورم پایدار دستاوردهای سالانه را بی اثر می کند و ادامهٔ زندگی را دشوار می‌سازد، مغز این پیام را دریافت می کند که عوامل بیرونی(مانند وضعیت اقتصادی)غالب هستند. در نتیجه، عقب نشینی شناختی رخ می دهدو فرد تنها حداقل تلاش را انجام می دهد و این از روی بی‌مسئولیتی نیست چون مغز آموخته که کوشش اضافی پاداش واقعی به همراه ندارد.

این سازوکار، پاسخی تکاملی است که در گذشته برای جلوگیری از هدررفت انرژی در شرایط نامطلوب برای انسان مفید بوده اما در جهان امروز می تواند کارایی فردی و سازمانی را کاهش دهد. درک این فرآیند عصبی به ما کمک می کند تا دریابیم اعتصاب شناختی واکنشی طبیعی از سوی مغز است.

 

برگرفته از کانال ایتای نکات مدیریت منابع انسانی

 

 

برای عضویت در کانال ایتای آکادمی تحلیل دکتر طالعی فر اینجا را کلیک کنید

 

برای اطلاع از شرایط برگزاری دوره آموزشی، اجرایی عارضه یابی مدیریت منابع انسانی سازمان اینجا را کلیک کنید

 

 

 

بسته های آموزشی پیشنهادی برای استفاده علاقمندان،دانشجویان، اساتید و پژوهشگران محترم :

لیست کامل فرم های ترجمه شده مدیریت پروژه بر اساس راهنمای PMBOK

بسته جامع آموزشی مدیریت دولتی و حکمرانی

بسته جامع آموزشی مدیریت منابع انسانی

بسته جامع آموزشی مدیریت استراتژیک

بسته آموزشی مدیریت رفتار سازمانی

بسته جامع آموزشی مدیریت صنعتی

بسته آموزشی مدیریت کسب و کار

 

 

گزیده ای از خدمات تحلیلی قابل ارائه ( کمی و کیفی) آکادمی تحلیل دکتر طالعی فر با استفاده از کادری مجرب و زبده

1.تحلیل روایی و پایایی انواع پرسشنامه های استاندارد مرتبط با موضوع درخواست دهنده

2. تحلیل های توصیفی (تهیه انواع جداول فراوانی، محاسبه انواع آماره های توصیفی پراکندگی و مرکزی، تهیه انواع نمودارهای آماری (نموداری کیفی و کمی))

3. تحلیل های استنباطی ( تحلیل واریانس،  آزمون های آماری پارامتریک و ناپارامتریک، تحلیل های رگرسیون و همبستگی، تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی و …).

4. مدلسازی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر

5.تحلیل های مرتبط با تکنیک های تصمیم گیری (تک یا چند معیاره)

6. تحلیل پویایی سیستم (مدلسازی، اعتبارسنجی رفتار مدل، شبیه سازی متغیرهای کلیدی مدل، سناریوسازی)

7.تحلیل  گراندد تئوری (داده بنیاد)

8.تحلیل تم (تحلیل مضمون)

9.تحلیل محتوا

10.پدیدار شناسی

و…..

 

 

بیشتر بخوانید:

کلیپ آموزشی حل معضل تامین مالی شرکت

با ما در تماس باشید

آکادمی تحلیل دکتر طالعی فر