رهایی از تلهٔ هویت اولیه؛ درس کاسمیرو برای منابع انسانی: از صف مهاجمان تا خط دفاعی

دیشب که داشتم بازی برزیل و ژاپن در جام جهانی 2026 را می‌دیدم و کاسمیرو گل زد، ناخودآگاه یاد نکته‌ای جالب افتادم.

سال ۲۰۱۰، کاسمیرو رفت برای تست باشگاه سائوپائولو. وقتی رسید، دید بیشتر از ۳۰۰ نفر توی صف «مهاجم نوک» ایستاده‌اند. ترافیک آنقدر سنگین بود که اصلاً کسی دیده نمی‌شد. همان موقع مربی‌ها فریاد زدند: «کی هافبک دفاعی بازی می‌کنه؟» کلاً ۷-۸ نفر دست‌شان را بالا بردند. کاسمیرو با اینکه تا آن روز همیشه جلو بازی می‌کرد، زرنگی و شجاعت به خرج داد، از آن صف شلوغ آمد بیرون و رفت ایستاد توی صف خلوت هافبک دفاعی‌ها. مربی‌ها هم تیزبازی درآوردند و فهمیدند این پسر با اینکه خودش دوست دارد گل بزند، اما استعداد عجیبی در توپ‌ربایی و جمع کردن بازی از عقب زمین دارد.

همین تغییر پست، کلاً زندگی‌اش را عوض کرد و شد یکی از بهترین‌های تاریخ؛ دیشب هم دیدیم که چطور از همان عقب زمین آمد و گره بازی را باز کرد.

رهایی از «تلهٔ هویت اولیه»

خیلی از ما در زندگی و کار، گیرِ چیزی به نام «تلهٔ هویت اولیه» می‌شویم. یعنی فکر می‌کنیم چون یک رشتهٔ خاص را خوانده‌ایم یا با یک عنوان شغلی مشخص استخدام شده‌ایم، تا آخر عمر باید توی همان نقش (خط حمله) دست‌وپا بزنیم؛ حتی اگر توی آن جایگاه فرسوده شویم، انگیزه‌مان بمیرد و دیگر خروجی نداشته باشیم.

کاسمیرو با رویای گل زدن شروع کرد، اما این کلیشه را شکست و فهمید گاهی برای برنده شدن، باید پیراهن هجومی را درآورد و لباس یک مدافع مقتدر را پوشید. اینجا دقیقاً همانجایی است که منابع انسانی باید بیاید وسط زمین.

منابع انسانی باید مثل همان مربی تیزبین سائوپائولو رفتار کند. یعنی به جای اینکه کارمندها را توی ترافیک صف‌های شلوغ به حال خودشان رها کند یا با اولین ضعف و افت عملکرد، سریع فرم اخراج را بگذارد جلویشان، باید فراتر از کاغذ رزومه را ببیند و استعدادهای پنهان آدم‌ها را بکشد بیرون. منابع انسانی باید با نگاه کردن به رفتارها و پتانسیل واقعی فرد، کارمندانی را که توی جای اشتباهی هستند شناسایی کند و یک بستر امن برای تغییر نقش آنها بسازد.

نتیجه‌گیری به نظر من، سازمان‌های موفق با خریدن ستاره‌های گران‌قیمت قهرمان نمی‌شوند؛ بردِ آنها به خاطر هنر چیدن آدم‌ها توی جای درستشان است. برای همین قبل از اینکه عذر یک نیرو را بخواهند، اول این سؤال را از خودشان بپرسند: «آیا این بنده خدا واقعاً بی‌استعداد است، یا یک کاسمیروی نابغه است که ما به اشتباه گذاشتیم‌اش خط حمله؟»