چرا مدیران از فاسدان حمایت می‌کنند؟

ممکن است در سازمانی شاهد آن باشید که:

کارکنان درستکار و متخصص نادیده گرفته می‌شوند، اما افراد فاسد، دلال و بی‌صلاحیت روزبه‌روز رشد می‌کنند و به جایگاه‌های بالاتر می‌رسند و از خود سؤال کنید چرا چنین پدیده‌ای رخ می‌دهد؟

پاسخ آن در چند لایه پنهان شده است؛ از منافع شخصی گرفته تا فرهنگ بیمار سازمانی.

۱- گاهی میان مدیر و کارمند فاسد، منافع پنهانی و نانوشته‌ای وجود دارد. مدیر از فساد چشم می‌پوشد، چون از آن سود مستقیم یا غیرمستقیم می‌برد؛ مثلاً در رشوه شریک است، یا با دلالی‌های او کار خود را جلو می‌برد. به این ترتیب نوعی اتحاد نانوشته‌ی منافع مشترک شکل می‌گیرد که هر دو طرف را به سکوت وادار می‌کند؛

۲- از سوی دیگر، برخی مدیران از افشای فساد یا ناتوانی خود می‌ترسند. کارمند فاسد معمولاً از پشت پرده‌ها خبر دارد، و حذف او می‌تواند خطرناک باشد. بنابراین مدیر برای حفظ موقعیتش ترجیح می‌دهد او را حفظ کند تا ساکت بماند. اینجاست که ترس، بهانه‌ای می‌شود برای تداوم فساد؛

۳- در سازمان‌هایی که فساد عادی‌سازی شده و کنترل مؤثر وجود ندارد، مدیران یاد می‌گیرند برای بقا باید با جریان همراه شوند، نه در برابرش بایستند. در چنین محیطی، افراد سالم منزوی می‌شوند و فاسدان تبدیل به «اهل زرنگی» یا «آدم‌های کار راه‌انداز» می‌گردند. به‌تدریج حمایت از فاسدان به یک رفتار سیستماتیک تبدیل می‌شود، نه فقط تصمیم شخصی. در این میان، افرادی هم وجود دارند که صلاحیت و شایستگی واقعی ندارند، اما با رابطه، چاپلوسی یا دلالی ارتقا می‌یابند. آنان نه مهارت دارند و نه وجدان کاری، اما خوب بلدند چگونه رضایت مدیران بالا‌دستی را جلب کنند. این افراد به‌مرور ستون‌های فساد را تقویت می‌کنند و فضای نفس‌کشیدن را برای نیروهای سالم تنگ‌تر می‌سازند؛

برای عضویت در کانال ایتای آکادمی تحلیل دکتر طالعی فر اینجا را کلیک کنید

بسته های آموزشی پیشنهادی برای استفاده علاقمندان،دانشجویان، اساتید و پژوهشگران محترم :

لیست کامل فرم های ترجمه شده مدیریت پروژه بر اساس راهنمای PMBOK

بسته جامع آموزشی مدیریت دولتی و حکمرانی

بسته جامع آموزشی مدیریت منابع انسانی

بسته جامع آموزشی مدیریت استراتژیک

بسته آموزشی مدیریت رفتار سازمانی

بسته جامع آموزشی مدیریت صنعتی

بسته آموزشی مدیریت کسب و کار

۴- ضعف نظام پاسخگویی و شفافیت هم عامل مهم دیگری است. وقتی سازمان سازوکاری برای نظارت، حسابرسی و تنبیه واقعی ندارد، فساد بی‌هزینه می‌شود و تصمیم‌های مدیریتی بر پایه‌ی رابطه و منافع شخصی گرفته می‌شوند. مدیرانی که به جای شایستگی، وفاداری کورکورانه را می‌طلبند، خود بزرگ‌ترین مانع اصلاح‌اند؛

۵- برخی مدیران هم از کارکنان فاسد به عنوان ابزار کنترل دیگران استفاده می‌کنند. چنین افرادی مطیع‌اند، اعتراض نمی‌کنند، و برای انجام کارهای پنهان و غیررسمی مناسب‌اند. به این ترتیب، فساد نه تنها تحمل می‌شود، بلکه گاه به بخشی از «مدیریت در سایه» بدل می‌شود؛

۶- گاهی هم مدیران واقعاً فاسد نیستند، اما شجاعت اصلاح ندارند. از درگیری می‌ترسند، از دشمن‌تراشی واهمه دارند، و احساس می‌کنند که مبارزه با شبکه‌های فاسد به ضررشان تمام می‌شود. در نتیجه سکوت می‌کنند، و همین سکوت، بزرگ‌ترین خدمت به فساد است.

وقتی فساد در سازمانی جا می‌افتد، دیگر درست و نادرست معنای خود را از دست می‌دهد. آدم‌های سالم کم‌کم دلسرد می‌شوند، و فاسدان در لباس «کاربلدها» و «اهل تدبیر» جا می‌زنند. در چنین فضایی، حمایت از فاسدان فقط تصمیم یک مدیر نیست، بلکه نشانه‌ی نهادینه شدن فساد است و سیستمی که حقیقت را قربانی مصلحت می‌کند.